ಜೆನ್–ಜಿ ಯುವಜನಾಂಗ: ಒಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ!

—ಜೆನ್–ಜಿ ಎಂದರೆ ಯಾರು? ಅವರ ಬದುಕು ಹೇಗಿದೆ? ಅವರು ಏನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ? ಹಿರಿಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಏಕೆ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ? ಅವರಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ವೈರುಧ್ಯಗಳು ಏಕೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ?

– ಪ್ರಶಾಂತ ಕುಲಕರ್ಣಿ.
ಉಪನ್ಯಾಸಕರು
ಸಿಂದಗಿ – ವಿಜಯಪುರ

ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಯುವಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು—“ಅವರು ಜೆನ್–ಜಿಗಳು ಬಿಡಿ!” ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ನಗುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. “ಈಗಿನ ಮಕ್ಕಳೇ ಬೇರೆ ಬಿಡಿ… ನಮ್ಮ ಮಾತು ಕೇಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ!” ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಬೇಸರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು “ಇವರ ಸಹವಾಸವೇ ಬೇಡ” ಎಂಬಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಜೆನ್–ಜಿ ಎಂದರೆ ಅಷ್ಟೇನಾ? ಈ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ನಾವು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಅಥವಾ ನಾವು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಕನ್ನಡಕದಿಂದ ಅವರ ಕಾಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನನ್ನ B.Ed ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ “ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ” ವಿಷಯ ಬೋಧಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ. ಅಂದು ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅವರ ಆಲೋಚನೆ, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದೆ—“ನಿಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಹಿರಿಯರು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ?” ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಗುತ್ತಾ, “ಸರ್, ಅವರಿಗೆ ನಾವು ಮೊಬೈಲ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ ಹುಟ್ಟಿದವರಂತೆ!” ಎಂದ. ತರಗತಿಯೆಲ್ಲ ನಕ್ಕಿತು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, “ಸರ್, ನಾವು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ‘ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ’ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ” ಎಂದ. ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ, “ಆದರೆ ಸರ್, ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನೂ ಅವರು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದ. ಆ ಮಾತಿನ ನಂತರ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನವಾಯಿತು. ಆ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸತ್ಯ ಅಡಗಿತ್ತು—ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದೆ—“ಹಾಗಾದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?” ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ “ಜೆನ್–ಜಿ ಸರ್!” ಎಂದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು—ಜೆನ್–ಜಿ ಎಂದರೆ ಯಾರು? ಅವರ ಬದುಕು ಹೇಗಿದೆ? ಅವರು ಏನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ? ಹಿರಿಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಏಕೆ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ? ಅವರಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ವೈರುಧ್ಯಗಳು ಏಕೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ? ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1997ರಿಂದ 2012ರ ನಡುವೆ ಜನಿಸಿದವರನ್ನು Generation Z ಅಥವಾ Gen Z ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಯೋಮಾನದ ಗಡಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಈ ಅವಧಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ—ಇವರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದವರು. ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್, YouTube, Instagram, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇವರಿಗೆ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಂಡಿತು; ಜೆನ್–ಜಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇವರನ್ನು ಹಲವರು “Digital Natives” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನನ್ನ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹೇಳಿದ—“ಸರ್, ನಮಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಒಂದು ಸಾಧನವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಭಾಗ.” ನಾನು ನಗುತ್ತಾ ಕೇಳಿದೆ—“ಹಾಗಾದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ಇರಬಹುದೇ?” ಕೆಲವರು ತಕ್ಷಣ “ಹೌದು” ಎಂದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆ “ಹೌದು”ಗೆ ಅಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಗುತ್ತಾ, “ಸರ್, ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಹುದು… ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ!” ಎಂದ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಗು ಮೂಡಿತು. ಆದರೆ ಆ ನಗುವಿನ ಹಿಂದೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇತ್ತು—ಮೊಬೈಲ್ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ನಾವು ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಇದು ಕೇವಲ ತರಗತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಊಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತರೂ ಮೊಬೈಲ್. ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಮೊಬೈಲ್. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಮೊಬೈಲ್. ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಯಾರೊಂದಿಗಾದರೂ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಚಾಟ್ ಮಾಡಲು ಸಮಯವಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಾಲ್ಕು ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಮನೆಯವರು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸುಗಳು ದೂರವಾಗುವ ವಿಚಿತ್ರ ಕಾಲ ಇದು.
ಆದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಜೆನ್–ಜಿಯನ್ನು ಕೆಟ್ಟವರು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದೇ ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಂಟೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸುವ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಇಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇದ್ದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೇ ಅವರ ಮುಂದೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಜೆನ್–ಜಿ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಬೇಕು. ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ “ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ” ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯೋಗ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಳ, ಮನೆ, ಕಾರು, ನಿವೃತ್ತಿಯ ಭದ್ರತೆ—ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—“ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು, ಆದರೆ ಬದುಕುವುದನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಡಬೇಕೇ?” Work–Life Balance ಅವರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ. ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕ ಉದ್ಯೋಗ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್, ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮ, ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ಕಂಟೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ದಾರಿಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕೇವಲ “ಉದ್ಯೋಗ ಬೇಕು” ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ; “ನನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬದುಕು ಬೇಕು” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಅವರ ಶಕ್ತಿ. ಆದರೆ ಇದೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. “ನನ್ನ ಜೀವನ, ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ” ಎನ್ನುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಮುಂದಿನ ವಾಕ್ಯ—“ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ”—ಎಂಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆ—“ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕೇ?” ಎಲ್ಲರೂ “ಬೇಕು ಸರ್” ಎಂದರು. “ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಬೇಕೇ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ನಕ್ಕರು. ನಾನು ಹೇಳಿದೆ—“ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಸುಲಭ; ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಬರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ.” ಆಗ ತರಗತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಂಭೀರವಾಯಿತು.
ಭಾವನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವ ಮುಕ್ತತೆ
ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ—ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವ ಮುಕ್ತತೆ. ಒತ್ತಡವಿದೆ ಎಂದರೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆತಂಕವಿದೆ ಎಂದರೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ ಎಂದರೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಗೂ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ “ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹಿಸು” ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಂದಿನ ಯುವಕರು “ನನಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದು ನೋಡಬಾರದು. ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸಹಾಯ ಕೇಳುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರೌಢತೆಯ ಲಕ್ಷಣವೇ. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವೂ ಇದೆ. ಸಣ್ಣ ಸೋಲನ್ನೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು, ತಕ್ಷಣ ಫಲಿತಾಂಶ ಬೇಕೆನ್ನುವುದು, ತಾಳ್ಮೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಇತರರ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುವುದು—ಇವುಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಇದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿದೆ. Instagramನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಪ್ರವಾಸ ನೋಡಿದಾಗ “ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಯುವಕನಿದ್ದಾನೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಹೊಸ ಕಾರು ನೋಡಿ ತನ್ನ ಬದುಕು ಕಡಿಮೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವವನಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ ತನ್ನ ಸೋಲನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಭಾವಿಸುವವನಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಒಂದು ವಿಷಯ ಮರೆಯುತ್ತೇವೆ—ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಯಾವ ಭಾಗವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಾನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಮ್ಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಈ ವಿಷಯ ಹೇಳಿದಾಗ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತಕ್ಷಣ, “ಸರ್, ನಾವೂ ಫೋಟೋ ಹಾಕುವಾಗ ಒಳ್ಳೆಯ ಫೋಟೋನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದ. ನಾನು ಕೇಳಿದೆ—“ಹಾಗಾದರೆ ಆ ಫೋಟೋ ನಿಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವೇ?” ಅವನು ನಗುತ್ತಾ ತಲೆ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ. ಆ ಒಂದು ನಗುವಿನಲ್ಲೇ ಇಂದಿನ ಜೆನ್–ಜಿಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸತ್ಯ ಅಡಗಿತ್ತು—ನೈಜತೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಪೀಳಿಗೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಜತೆಯನ್ನೇ ಅಲಂಕರಿಸಿ ತೋರಿಸುವ ಪೀಳಿಗೆ.
ಇವರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯೂ ಇದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವ ಯುವಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ—ಸಮಾಜ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವ ನಾವು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಎಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿದ್ದೇವೆ? ಪರಿಸರ ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕುವುದು ಸುಲಭ; ಆದರೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ. ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸುಲಭ; ಆದರೆ ನಿದ್ರೆ, ಆಹಾರ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆಯಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಸುಲಭ; ಆದರೆ ಮನೆಯ ಸಣ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊರುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಷ್ಟ. ಇದೇ ಜೆನ್–ಜಿಯ ದ್ವಂದ್ವ.
ಆದರೆ ಈ ದ್ವಂದ್ವದಿಂದಲೇ ಇಡೀ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳುವುದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದೇ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತವಾದಾಗ ಅಪರಿಚಿತನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಓಡುವ ಯುವಕನಿದ್ದಾನೆ. ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡುವ ಯುವಕರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರವಾಹ, ಬರ, ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಹಸಿದ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವವರಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಬಳದಿಂದ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ನೇಹಿತನ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಜೆನ್–ಜಿ ಯಾರು? ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯವರೇ? ಕೆಟ್ಟವರೇ? ಬಹುಶಃ ಎರಡೂ ಅಲ್ಲ. ಅವರು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ವಿಭಿನ್ನ ಪೀಳಿಗೆ.
ಅವರೊಳಗೆ ಬೆಳಕೂ ಇದೆ; ನೆರಳೂ ಇದೆ
ಅವರೊಳಗೆ ಬೆಳಕೂ ಇದೆ; ನೆರಳೂ ಇದೆ. ಕನಸುಗಳೂ ಇವೆ; ಗೊಂದಲಗಳೂ ಇವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಇದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯೂ ಇದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಯೂ ಇದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕೊರತೆಯೂ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಲುಕುತ್ತದೆ. ಕುಡಿತದ ಚಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಗನೊಬ್ಬ ಕುಡಿಯಲು ಹಣ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಿ ಆಕೆಯ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಘಟನೆ. ನಂತರ ತಾಯಿಯ ಮೃತದೇಹದ ಬಳಿಯೇ ಕುಳಿತು ನಾಯಿಮರಿಗಳಿಗೆ ಬಿಸ್ಕತ್ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬ ವಿವರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಇಡೀ ಜೆನ್–ಜಿ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೆಂದು ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪು. ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಕಹಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತದೆ—ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಮನುಷ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದೇವೆ?

ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಿರಿಯರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. “ಈಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ಮಾತು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ಯೋಚಿಸೋಣ—ನಾವು ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ? ಮಗನಿಗೆ “ಮೊಬೈಲ್ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸು” ಎನ್ನುವ ತಂದೆ ತಾನೇ ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಮೊಬೈಲ್ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ? ಮಗಳಿಗೆ “ಪುಸ್ತಕ ಓದು” ಎನ್ನುವ ತಾಯಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸದಾ ಟಿವಿ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೆ? ಮಕ್ಕಳಿಗೆ “ಸಮಯದ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು” ಎನ್ನುವ ನಾವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಐದು ನಿಮಿಷವೂ ಸಮಯ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ? ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ಮಾತಿಗಿಂತ ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಿರಿಯರು ಯುವಕರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯುವಕರು ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವವನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಬದುಕನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇರಬಾರದು. ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಕಾರಣವನ್ನಾಗಿಸಬಾರದು. ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಯುವಕರ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ ಸುಂದರವಾದ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ನನ್ನ B.Ed ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ—“ನೀವು ನಾಳೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗುತ್ತೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳು ನಿಮ್ಮಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅವರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಯೂ ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.” ತರಗತಿ ಮುಗಿಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೊರಗೆ ಹೋದರು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯಿತು—“ನಾವು ಜೆನ್–ಜಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೇ? ಅಥವಾ ಮೊದಲು ಅವರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ?”
ಬಹುಶಃ ಉತ್ತರ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ವೇಗವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆ ವೇಗಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಅವರ ಕನಸುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕನಸುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಕಲಿಸಬಹುದು. ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಅವರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದಂತೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಜೆನ್–ಜಿ ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಯಾವುದೋ ಅಪರಿಚಿತ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲ. ಅವರು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳು. ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು. ನಮ್ಮ ನೆರೆಮನೆಯ ಯುವಕರು. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಮುಂದಿನ ಮುಖ.

ಅವರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಅವರೊಳಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸಿದರೆ ಇದೇ ಜೆನ್–ಜಿ ನಾಳೆಯ ಸಮಾಜದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಯಾರಾದರೂ “ಅವರು ಜೆನ್–ಜಿಗಳು ಬಿಡಿ!” ಎಂದಾಗ, ಅವರನ್ನು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸೋಣ—“ಅವರು ಹೀಗೆ ಆಗಲು ನಾವು ನೀಡಿದ ಪರಿಸರವೂ ಕಾರಣವಲ್ಲವೇ?” “ನಾವು ಅವರ ಮಾತನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆಯೇ?” “ಅವರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದೇವೆಯೇ, ಅವರೊಳಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ನೋಡಿದ್ದೇವೆಯೇ?” ಬಹುಶಃ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರವೇ ಜೆನ್–ಜಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಬಹುದು.
ಇಂದಿನ “ಪ್ರಶಾಂತ ಪಥ”ದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಇಷ್ಟೇ
ಜೆನ್–ಜಿಯನ್ನು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಬೇಡಿ… ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅವರಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಬೇಡಿ… ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ. ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ… ಅದಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸಿ. ಅವರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬೇಡಿ… ಅದನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಸಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವರು ಕೇವಲ ಇಂದಿನ ಯುವಜನರಲ್ಲ; ನಾಳೆಯ ಸಮಾಜದ ಮುಖ ಇವರೇ.
ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮಗ ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಮಗಳು ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಥವಾ ಮೊಮ್ಮಗಳು ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ಬಹುಶಃ ನಿಮ್ಮದೇ ಯೌವನದ ದಿನಗಳೂ ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ಓದುತ್ತಾ ಓದುತ್ತಾ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ “ಹೌದಲ್ಲಾ… ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ಇದೆ!” “ಇದನ್ನು ನಾನೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆ!” “ನಾವು ಕೂಡ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತೇವಲ್ಲ!” “ಮಕ್ಕಳೂ ಕೂಡ ಹಿರಿಯರ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೇಳಬೇಕು!” ಎಂಬ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಯೋಚನೆ ಮೂಡಿದರೆ, ಈ ಬರಹ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಂತೆಯೇ.
ಬಹುಶಃ ಇದೇ “ಪ್ರಶಾಂತ ಪಥ”ದ ಸಾರ್ಥಕತೆ.