ಭಯವೆಂಬ ಭೂತ

ಲೇಖನ
– ಶ್ರೇಯಸ್ ಕಾರ್ತಿಕ್
ಭದ್ರಾವತಿ

ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ

‘ಭಯ’ ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಇದು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಒಂದು ಜಟಿಲ ಕಲ್ಪನೆ. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೈಜ ಅಪಾಯವಿದ್ದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೇ ಭಯವಾದರೆ, ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಕಲ್ಪಿತ ಅಪಾಯಗಳೇ ‘ಭಯವೆಂಬ ಭೂತ’ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
ಮನಸ್ಸಿನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಭಯದ ಮೂಲ
ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ‘ಅಮಿಗ್ಡಾಲಾ’ (Amygdala) ಎಂಬ ಭಾಗವು ಭಯದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು. ಆದಿಮಾನವನಿಗೆ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬದುಕಲು ಈ ಭಯವೇ ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಪಾಯಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಇಂದು ನಾವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಸೋಲಿನ ಭಯ, ಅಪಮಾನದ ಭಯ, ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಭಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ರೂಪವಿಲ್ಲ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪಿತ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು.
ಕಲ್ಪನೆಯೇಸೃಷ್ಟಿಸುವಭೂತ
ಭಯವೆಂಬ ಭೂತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಅಜ್ಞಾತ’ದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದುಬರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಯಾವುದರ ಫಲಿತಾಂಶ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಭಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗುತ್ತೇನೆಯೋ ಎಂಬ ಆತಂಕವು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸೋಲಿನ ಭಯವೇ ಇಲ್ಲಿ ಭೂತ. ಇದು ನೈಜವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಅತಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ (Overthinking) ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಸ್ಥಗಿತತೆ ಭಯವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಭವಿಷ್ಯದ ಕಲ್ಪಿತ ಭಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ:** ಭಯದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸುಲಭವಾದ ದಾರಿಗಳನ್ನೂ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.
ಅಂತರಮುಖಿ ಸಂಕೋಚ
ಇತರರು ಏನಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಾನೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿ.
ಭಯವನ್ನುಗೆಲ್ಲುವುದುಹೇಗೆ?
ಭಯವೆಂಬ ಭೂತವನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಮಂತ್ರವೇ ‘ಅರಿವು’.

• ಭಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. ಅದು ನೈಜ ಅಪಾಯವೋ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪಿತ ಆತಂಕವೋ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
• ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಭಯವು ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ತಮಾನದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೆ, ಭಯದ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೋಲು, ನೋವು, ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ ಜೀವನದ ಭಾಗ. ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಭಯ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
  *ಎದುರಿಸುವುದು: ಭಯ ಪಡುವ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ಭೂತವು ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಭಯದ ಆಚೆ ಜಯವಿದೆ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, ಅನುಭವವೇ ಭಯದ ಔಷಧ.
  ಭಯವೆಂಬ ಭೂತಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಆಕಾರವಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಆತಂಕವೇ ಜೀವನಾಧಾರ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಯಜಮಾನರಾದಾಗ, ಈ ಭೂತಗಳು ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಭಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ. ಭಯವನ್ನು ಅರಿವಿನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ಭೂತವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
  ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ, ಭಯವೆಂಬ ಭೂತಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯ ಎಂದರೆ ಭಯವಿಲ್ಲದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭಯವಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಮನೋಸ್ಥಿತಿ.