ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ ಬದುಕಿಗೆ ಕತ್ತಲೆ ತರದಿರಲಿ!
– ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಚೌಧರಿ.
ಶಿಕ್ಷಕರು
ಸಿಂದಗಿ – ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
✍ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ
ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ಕತ್ತಲೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಳಕಿನ ವಿಜಯ, ಅಜ್ಞಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಅರಿವಿನ ಜಾಗೃತಿ, ನಿರಾಶೆಯ ನಡುವೆ ಭರವಸೆಯ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಭ್ರಮ. ಮನೆಮನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಹಣತೆಗಳು ಬದುಕಿನ ಸಂತಸವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ಸಿಡಿಯುವ ಪಟಾಕಿಗಳು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿ. ಬೆಳಕನ್ನು ಹಂಚಬೇಕಾದ ಹಬ್ಬ ಯಾರೊಬ್ಬರ ಬದುಕಿಗೂ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ತರಬಾರದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಮೂಡಬೇಕಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಆಶಾದಾಯಕ
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳು, ವೈದ್ಯರು, ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ, ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಪಟಾಕಿ ಖರೀದಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಯಾನಗಳಂತಹ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಆದರೆ ಪಟಾಕಿ ಬಳಕೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೂ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಆಚರಣೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಂಭ್ರಮದ ನಡುವೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮರೆಯದಿರಲಿ
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಅವಘಡಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಘಟನೆಗಳು ವರದಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾರೆ. ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತು ಎಷ್ಟೇ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರೂ ಅವಘಡಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ಕ್ಷಣಿಕ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿನ ಅಮೂಲ್ಯ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದು ದುರಂತವೇ ಸರಿ.
ಮಕ್ಕಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಕೊಡುವ ಮೊದಲು ಪಾಲಕರು ಅದರ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು. ಪಟಾಕಿ ಬಳಕೆ ನಡೆಯುವುದಾದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ, ವಯಸ್ಕರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಹಬ್ಬದ ಸಂತೋಷಕ್ಕಿಂತ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವೇ ಅಮೂಲ್ಯ ಎಂಬ ಅರಿವು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು.
ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೂ ಸಂಯಮಕ್ಕೂ ಇರಲಿ ಸಮತೋಲನ
ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವುದೊಂದೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸರಳೀಕೃತ ನಿಲುವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ. ದೀಪಾಲಂಕಾರ, ರಂಗೋಲಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಒಡನಾಟ, ಸಿಹಿ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬಹುದು.
ಮಕ್ಕಳ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ಶಬ್ದ, ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸಂಭ್ರಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇತರರ ಆರೋಗ್ಯ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವೇ?
ದೀಪಾವಳಿ ಬಂದಾಗ ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕುರಿತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ನಿರಂತರ ದಾಳಿಗಳ ಕುರಿತು ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಳಜಿ ತೋರುತ್ತೇವೆಯೇ?
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವಾಗ, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಾಗ, ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಾಗ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡುವಾಗ ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳ ಹೊಗೆಯಿಂದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಾಗ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಎರಡೂ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದ ಘೋಷಣೆಯಾಗಬಾರದು. ಅದು ನಮ್ಮ ನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು. ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು.
ಹಸಿರು ಪರಿಸರವೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಭರವಸೆ
ನಗರೀಕರಣದ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ; ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಗರಗಳ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಹುಲ್ಲುಹಾಸು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ನೆರಳು ನೀಡುವ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗಗಳು, ಶಾಲಾ ಆವರಣಗಳು, ರಸ್ತೆಬದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜಿತವಾಗಿ ಗಿಡಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ನೆಟ್ಟ ಸಸಿಗಳ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಉಳಿವಿಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.
ಆದರೆ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತಕ್ಷಣದ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪಟಾಕಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳೂ ಅಗತ್ಯ.
ಬೆಳಗಬೇಕಿರುವುದು ಹಣತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ವಿವೇಕವೂ!
ಹಬ್ಬಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂತೋಷ, ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ನೋವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಆಚರಣೆ ನಿಜವಾದ ಸಂಭ್ರಮವಾಗಲಾರದು.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಬೆಳಕು ಕೇವಲ ಮನೆಯ ಅಂಗಳವನ್ನು ಬೆಳಗಿದರೆ ಸಾಲದು; ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞಾನ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನೂ ದೂರಮಾಡಬೇಕು.
ಪರಿಸರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಲ್ಲ. ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಯುತ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣ.
ಪಟಾಕಿಯ ಸದ್ದು ಕ್ಷಣಿಕ; ಅದರ ಅವಘಡದ ನೋವು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಹಣತೆಯ ಬೆಳಕು ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಅದು ನೀಡುವ ಸಂದೇಶ ದೊಡ್ಡದು.
ಈ ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನೂ ಬೆಳಗಿಸೋಣ. ಮಕ್ಕಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗು ಅರಳಿಸೋಣ. ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾತಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಏಕೆಂದರೆ ದೀಪಾವಳಿ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಹಬ್ಬವೇ ಹೊರತು, ಯಾರೊಬ್ಬರ ಬದುಕಿಗೂ ಕತ್ತಲೆ ತರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಬಾರದು!
