ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಸ್ಕರ ಬಸವೇಶ್ವರರು

ಲೇಖನ.
– ಶಿಲ್ಪಾ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಿಣಜಿಗಿ
ಶಿಕ್ಷಕರು, ಕೆ. ಇ. ಬೋರ್ಡ್
ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಕೂಲ.
ಧಾರವಾಡ

ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ

ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ, ಅವು ಬದುಕನ್ನು ತಿದ್ದುವ ದಿವ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳು.
12ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರರಾದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ‘ವಚನ’ಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಸವೇಶ್ವರ ವಚನಗಳ ಮಹತ್ವ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ಶತಮಾನವನ್ನು ‘ವಚನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಯುಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಜೀವನದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದವರು ಬಸವಣ್ಣನವರು. ಅವರ ವಚನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ. ಬಹುಷಃ ಮಾನವರಾದ ನಾವು ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಚನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಯಾವ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿವೆ
ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಂಡಿತರ ಮಠದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಆಡುಭಾಷೆಯಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶ
ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ ಅವು ಸಾರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ. “ಇವನಾರವ ಇವನಾರವ ಎಂದೆನಿಸದಿರಯ್ಯ, ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವ ಎಂದೆನಿಸಯ್ಯ” ಎಂಬ ವಚನದ ಸಾಲುಗಳು ಜಾತಿ-ಮತಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲು-ಕೀಳು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಇವು ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದವು.
ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹ ಸಿದ್ಧಾಂತ

“ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ” ಎಂಬ ತತ್ವ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅನೇಕ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವಾದರೂ ಅದನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಮಾಡುವುದು ದೈವತ್ವಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಎಂಬ ಗೌರವವನ್ನು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಸಮಾಜದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸುವ ‘ದಾಸೋಹ’ ಭಾವನೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದ ಬೋಧನೆ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.

“ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ, ಮುನಿಯಬೇಡ, ಅನ್ಯರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯ ಪಡಬೇಡ…”ಇದಿರು ಹಳಿಯಲು ಬೇಡ ತನ್ನ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಡ ಇದೆ ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ದಿ ಇದೆ ಬಹಿರಂಗ ಶುದ್ದಿ ಇದೆ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವರನೊಲಿಸುವ ಪರಿ
ಈ ಏಳು ಸಾಲುಗಳ ವಚನವೊಂದೇ ಸಾಕು ಮನುಷ್ಯನು ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕನಾಗಿ ಬದುಕಲು. ಸಪ್ತಶೀಲಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ತತ್ವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿವೆ.
ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ವಚನ ಚಳವಳಿ
ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ
ವಚನ ಚಳವಳಿಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿತು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ನೀಲಾಂಬಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀ ವಚನಕಾರ್ತಿಯರು ಸಮಾಜದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ಇಂದು ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಬಸವಣ್ಣ
ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ವಿರೋಧ
ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಬಲಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಹೀನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಸವಣ್ಣನವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. “ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲೋ ಹುಡುಕುವ ಬದಲು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು.
ಮಾನವತೆಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾರಿದರು
ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ಕೇವಲ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲ, ಅವುಗಳು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಾಜದ ಸಂವಿಧಾನದಂತಿವೆ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಈ ವಚನಗಳು ಕಾಲಾತೀತವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಅಶಾಂತಿಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಚನಗಳ ಪಾಲನೆಯೇ ನಾವು ಬಸವಣ್ಣನವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗೌರವ ವಚನಗಳನ್ನು ಓದುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ತಂದುಕೊಡಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮಂತೆ ಪರರ ಬಗೆವುದೇ ಕೈಲಾಸ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅಕ್ಷರ ಸಹ ನಾವು ಮನಗಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೊಂದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆ ವಚನಗಳು ತನ್ನದೇ ಆದಂತಹ ಸಾರ್ಥಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತವೆ ಇದರಿಂದ ಅಂಧಕಾರ ಅಜ್ಞಾನ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.