ರಾಖಿಯ ದಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದ ಅನಂತ ಬಂಧ

ಅಣ್ಣ–ತಂಗಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಭಾವಲೋಕ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ

ಲೇಖನ
– ಪ್ರಶಾಂತ ಕುಲಕರ್ಣಿ.
ಉಪನ್ಯಾಸಕರು
ಶ್ರೀ ಪದ್ಮರಾಜ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ
ಸಿಂದಗಿ. ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ
Ph :9845442237

ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ

ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಗಳು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು. ಕೆಲವು ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಒಂದು ಭರವಸೆ. ಅಂತಹ ಅಪೂರ್ವ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ–ತಂಗಿಯರ ಸಂಬಂಧವೂ ಒಂದು. ಬಾಲ್ಯದ ನಗು, ತುಂಟಾಟ, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಮುನಿಸು, ಜಗಳ, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸಂತೋಷ, ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕ್ಷಣಗಳು, ಪರಸ್ಪರರ ಕಾಳಜಿ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಈ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ರಾಖಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸಂಬಂಧದ ನೆನಪು. ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ. ಒಂದು ಭರವಸೆಯ ಬಂಧ. ತಂಗಿ ಅಣ್ಣನ ಕೈಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ದಾರಕ್ಕಿಂತ ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಭಾವನೆಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ದಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ, ಕಾಳಜಿ ಇದೆ, ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ, ಅಣ್ಣನ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಹಾರೈಸುವ ಮನಸ್ಸಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಣ್ಣನ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ತಂಗಿಯ ಕೈಯಿಂದ ಬಂದ ಉಡುಗೊರೆಯಲ್ಲ; ತನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಬಂಧದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷಣ.

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ನಿಖರ ಆರಂಭದ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಇತಿಹಾಸವು ಖಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದರ ಮೂಲವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪವಿತ್ರ ದಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣೆ, ಶುಭ, ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರುವ ಆಚರಣೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಆಚರಣೆ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
ಭಾರತೀಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ–ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ಕಥೆ ಗಮನಾರ್ಹ. ದೇವಾಸುರರ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇಂದ್ರಾಣಿ ಪವಿತ್ರ ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರವು ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಕಥೆಯೂ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಬೆರಳಿಗೆ ಗಾಯವಾದಾಗ ದ್ರೌಪದಿ ತನ್ನ ಸೀರೆಯ ತುಂಡಿನಿಂದ ಗಾಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದಳು; ಆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕಾಳಜಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನೆಂಬ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ನೇರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆರಂಭವೆಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಬಂಧದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಅರ್ಥ ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ರಾಖಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿದೆ. 1905ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ರಾಖಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಭಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಏಕತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ರಾಖಿಯ ಅರ್ಥ ಕುಟುಂಬದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಸಮಾಜದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಒಬ್ಬರ ಕೈಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕಟ್ಟಿದ ರಾಖಿ, “ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಭೇದವಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯಗಳು ಬೇರ್ಪಡಬಾರದು” ಎಂಬ ಮಾನವೀಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿತು.
ಅಣ್ಣ–ತಂಗಿಯರ ಸಂಬಂಧದ ಸೌಂದರ್ಯವೇ ಅದರ ಸಹಜತೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಾಳಜಿ ಇರುತ್ತದೆ. ದೂರವಿದ್ದರೂ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೇಟಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ ನೆನಪುಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳು ದೂರ ಸರಿದರೂ, ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸಂಬಂಧದ ಬೇರುಗಳು ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣ–ತಂಗಿಯರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಜಗಳಗಳು ಮುಂದೆ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾದ ನೆನಪುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾತುಗಳು ನಂತರ ನಗುವಿನ ಕಥೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಮುಂದೆ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹತ್ತಿರ ತರುತ್ತವೆ.
ತಂಗಿಗೆ ಅಣ್ಣ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ರಕ್ಷಕನಲ್ಲ; ಅವಳ ಬಾಲ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗ, ಅವಳ ನೆನಪುಗಳ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ, ಅವಳ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಣ್ಣನ ಪಾಲಿಗೂ ತಂಗಿ ಕೇವಲ ಸಹೋದರಿ ಅಲ್ಲ; ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಜೀವಂತ ಭಾವನೆ. ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಮುಖ್ಯ, ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಾಳಜಿ ಮುಖ್ಯ, ಮಾತಿಗಿಂತ ಮೌನದ ಅರ್ಥ ದೊಡ್ಡದು.
ಆದರೆ “ರಕ್ಷಣೆ” ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಅಪಾಯದಿಂದ ದೂರವಿಡುವುದು ಅಲ್ಲ. ಒಬ್ಬರ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಬೆಂಬಲವಾಗುವುದು, ನಿರಾಶೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವುದು, ತಪ್ಪಾದಾಗ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದು, ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡದಿರುವುದು, ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂತೋಷಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಕ್ಷಣೆಯ ರೂಪಗಳೇ.
ಹೀಗಾಗಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವು ಏಕಮುಖ ಸಂಬಂಧವಲ್ಲ. ಅಣ್ಣ ತಂಗಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ತಂಗಿಯೂ ಅಣ್ಣನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಬಹುದು. ಅಣ್ಣ ತಂಗಿಯ ಬದುಕಿಗೆ ಧೈರ್ಯವಾಗುವಂತೆ ತಂಗಿಯೂ ಅಣ್ಣನ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದು. ಇದು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ನಡುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಹೋದರತ್ವದ ಸಂಬಂಧ; ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಬಂಧದ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಳಿಂದ ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ದೇಹಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವು ಹೃದಯಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವಾಗಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಲು ತಂಗಿ ಅಣ್ಣನ ಎದುರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ರಾಖಿ ಅಂಚೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಖಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಚರಣೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಾರದು.
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದಿನ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೈಭವಯುತವಾಗುತ್ತಿವೆ; ರಾಖಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗುತ್ತಿವೆ; ಉಡುಗೊರೆಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ; ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಾಶಯಗಳ ಮಹಾಪೂರವೇ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ—ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವೂ ಅಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?
ರಾಖಿಯ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಂಬಂಧದ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು. ಉಡುಗೊರೆಯ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೃದಯದ ಕಾಳಜಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಶುಭಾಶಯ ಹಾಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ದಾರ ಕೇವಲ ಕೈಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತದೆ; ಹೃದಯವನ್ನು ಅಲ್ಲ.
ರಾಖಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕಾಣಿಸಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಭಾವನೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬದುಕಬೇಕು.
ಅಣ್ಣನಿಗೆ ತಂಗಿಯ ನೋವು ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕು. ತಂಗಿಗೆ ಅಣ್ಣನ ಮೌನ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕು. ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರರ ಬದುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಒಬ್ಬರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಭ್ರಮಿಸಬೇಕು. ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ “ನಾನು ಇದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯಾಗದೆ ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವು ನಮಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸತ್ಯವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ—ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ವಯಂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಬದುಕಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಕಾಳಜಿ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ದೂರವು ಎಂದಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿದು ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದರಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಅಣ್ಣ–ತಂಗಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯವೂ ಅಂತಹದ್ದೇ.
ರಾಖಿಯ ದಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಅದು ಕಳಚಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಾವನೆ ಕಳಚಬಾರದು. ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಖಿ ಕಳಚಿದರೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಧ ಕಳಚದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ರಾಖಿಗೆ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ.
ರಾಖಿ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಅದರೊಳಗಿನ ಭಾವನೆ ದೊಡ್ಡದು.
ದಾರ ತೆಳುವಾದರೂ ಅದರೊಳಗಿನ ನಂಬಿಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದುದು.
ಹಬ್ಬ ಒಂದು ದಿನವಾದರೂ ಅದರ ಸಂದೇಶ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದುದು.
ಅಣ್ಣ–ತಂಗಿಯರ ಸಂಬಂಧವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ರಕ್ತದ ಸಂಬಂಧವಲ್ಲ; ಅದು ನೆನಪುಗಳ ಸಂಬಂಧ, ನಂಬಿಕೆಯ ಸಂಬಂಧ, ಕಾಳಜಿಯ ಸಂಬಂಧ, ಪರಸ್ಪರರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಆಸರೆಯಾಗುವ ಸಂಬಂಧ.
ಆದ್ದರಿಂದ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದಂದು ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುವಾಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ, ಒಂದು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಹಳೆಯ ಮುನಿಸುಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಡೋಣ. ದೂರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡೋಣ. ಮಾತು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತು ಆರಂಭಿಸೋಣ. ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಬಂದಿದ್ದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತುಂಬೋಣ.
ಏಕೆಂದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು; ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಆದರೆ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಮಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವೆಂದರೆ ಕೈಗೆ ಕಟ್ಟುವ ರಾಖಿಯಲ್ಲ; ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ನಂಬಿಕೆ.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವೆಂದರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಪರಸ್ಪರರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಕೈಬಿಡದಿರುವ ವಾಗ್ದಾನ.
ರಾಖಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಂಟು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಲಿ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೂಲು ನಂಬಿಕೆಯ ಬಂಧವಾಗಲಿ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಖಿ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಸೇತುವೆಯಾಗಲಿ.
ಅಣ್ಣ–ತಂಗಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿರಲಿ.
ರಾಖಿಯ ದಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದ ಈ ಬಂಧ
ಕೈಯಿಂದ ಕಳಚಬಹುದು;
ಆದರೆ ಹೃದಯದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಕಳಚದಿರಲಿ.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು. 🌹