ಲೇಖನ
-ಮಂಡ್ಯ.ಮ.ನಾ.ಉಡುಪ.
ಮಂಡ್ಯ
ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ
ಇಂದು ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವುದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ದ್ವಂದ್ವದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪ್ರಗತಿ, ಐಷಾರಾಮ. ಒಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಖಾಲಿ, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಒಂಟಿತನ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೋ ಅಥವಾ ಅವನತಿಯೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕಾಲವೇ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮದು.
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ದಾಳಿ
ನಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೊದಲ ಬಲಿಪಶು ಪ್ರಕೃತಿಯೇ. ನಗರ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂದರೆ ಕೆರೆ ಬೇಕು, ಕೆರೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂದರೆ ಕಾಲುವೆ ಬೇಕು ಎಂದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ನಂಬಿದ್ದರು. ನಾವು ಅದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದೆವು. ಕೆರೆಗಳನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿ ಬಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆವು, ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಸ್ತೆ ಹಾಕಿದೆವು. ನೀರು ಹರಿಯಬೇಕಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಹರಿಯಿತು.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದರೆ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ, ಮೈನಾಗಳ ಕಲರವ, ಗೀಜಗ ಹಕ್ಕಿಯ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಪರಿಶ್ರಮ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಆ ಶಬ್ದಗಳ ಜಾಗವನ್ನು ವಾಹನಗಳ ಹಾರ್ನ್, ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ಯಂತ್ರಗಳ ಸದ್ದು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಮರಗಳನ್ನೇ ಕಡಿದು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನೇ ಕಿತ್ತು, ನಂತರ ನಾವು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಕುಳಿತು “ಪಕ್ಷಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದವು?” ಎಂದು ವಿಷಾದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಇಬ್ಬಂದಿತನ.
ಸೌಕರ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಸೌಕರ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿ
ನಾವು ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನವನ್ನು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ದೊಡ್ಡ ಮನೆ, ದುಬಾರಿ ಕಾರು, ಹವಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೊಠಡಿ. ಈ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹಣ, ಹೆಚ್ಚು ಸೌಲಭ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ಓಟದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನು?
ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿವೆ. ನಮ್ಮ ವಾಹನಗಳು ವೇಗವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ನಾವು ತಲುಪಬೇಕಾದ ನೆಮ್ಮದಿ ದೂರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಾಡನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಅದರೊಳಗೆ ನಾವೇ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಂದಿದೆ, ಪ್ರತಿ ಕಾಂಪೌಂಡಿಗೂ ಗೇಟ್ ಬಂದಿದೆ, ಪ್ರತಿ ಗೇಟಿಗೂ ಬೀಗ ಬಂದಿದೆ. ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
ಸಂಬಂಧಗಳ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಸಂಪರ್ಕ
ಆಧುನಿಕತೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವೆಂದರೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿತ. ನಾವು ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲೆವು, ಆದರೆ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರ ಹೆಸರೇ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಯೇ ಒಂದು ಕುಟುಂಬವಾಗಿತ್ತು. ಸುಖ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇಂದು ನಾವು ಒಂದೇ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಪರಿಚಿತರಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಸಂವಹನ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಿಡಿಯುವ ಒಬ್ಬ ಆಪ್ತನೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇ ಈ ಆಳವಾದ ಒಬ್ಬಂಟಿತನ.
ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು
ಈ ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಆತುರದ ಬದುಕು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಟಿವಿ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. ದರೋಡೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ವಂಚನೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ. ಇವು ಅಪರೂಪದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲ, ದಿನನಿತ್ಯದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿವೆ.
ನ್ಯಾಯ, ನೀತಿ, ಸತ್ಯದಂತಹ ಪದಗಳು ಈಗ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಭೂತಗನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ. “ನಮಗೇನಾದರೂ ಆಯಿತೇ? ನಮ್ಮ ಮನೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೇ?” ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಚಿಂತೆಯಾಗಿದೆ. ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಅನ್ಯಾಯ ನಡೆದರೂ “ಯಾರು ಏನಾದರೇನು” ಎಂಬ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಭಾವ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನದು ಎಂಬ ಪರಿಧಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮುಂದೇನು?
ಈ ಇಬ್ಬಂದಿತನದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು ಹೇಗೆ? ಉತ್ತರ ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
ನಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಕೆರೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬಡಾವಣೆ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಒಂದು ಮರ ಕಡಿದರೆ ಹತ್ತು ಮರ ನೆಡುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗೂಡು, ಒಂದು ನೀರಿನ ತಟ್ಟೆ ಇಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆಯಲು ಬಳಸಬೇಕೇ ಹೊರತು ಸಂಬಂಧ ಮುರಿಯಲು ಅಲ್ಲ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯಾದರೂ ಮೊಬೈಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ, ನೆರೆಹೊರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಳಾದರೆ ನಾವೂ ಹಾಳಾಗುತ್ತೇವೆ, ಸಮಾಜ ಹಾಳಾದರೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಒಬ್ಬಂಟಿತನ ನಾವು ಆಯ್ದುಕೊಂಡದ್ದು, ಬೇರೆಯವರು ಹೇರಿದ್ದಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಕೀಲಿಕೈ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.
ಕಾಲವೇ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕಾಯುವ ಬದಲು, ನಾವೇ ಉತ್ತರವಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕಿದೆ.
