ಆಯೋಗದೊಳಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ, ಹೊರಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೂಗು: ವೋಟ್ ಲಿಸ್ಟ್ಗೆ ಯಾಕಿಷ್ಟು ಗದ್ದಲ?
– ಆಕಾಶ ರೋಡಗಿ.ಶಿವೂರ – ಅಫಜಲಪುರಕಲಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ
ಚುನಾವಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮತದಾನದ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಅದರ ನಿಜವಾದ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ. ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮತಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ದೇಶದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದೊಳಗೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ ಎಂಬ ವರದಿ ಹೊರಬಂದರೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದೇ ಎಳುತ್ತವೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಕಳೆದ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಟ್ಟು 14 ಬಾರಿ ಲಿಖಿತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. Form-6, ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ–ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ, SIR ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ, ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಏಕೆ ಬಂದವು?
ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗೆ ಬಳಸುವ Form-6ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ SIR ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರ, ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯವರ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದವೇ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ, ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತದಾರರಾಗುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ತೊಂದರೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತದಾರರ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಕುರಿತದ್ದು. ಕೆಲವು ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಾದವೇನೆಂದರೆ—ಮತದಾರರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ, SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರುಗಳ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ರಾಜೀನಾಮೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯೆಂದೇ ನೋಡಬೇಕು; ಅದರಿಂದಲೇ ತಪ್ಪು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ಆಯೋಗದ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, SIR ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಮೂವರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಅನುಮೋದನೆ ಇತ್ತು. ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವೇ ಹೊರತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅದು ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಆಯೋಗದ ನಿಲುವು.
ಇನ್ನು SIR ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ “ಅಕ್ರಮ” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಕಾನೂನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ. 2026ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬಿಹಾರದ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, ನಿಖರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರರ್ಥ ಪ್ರತಿ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕ್ರಮವೂ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಎಂದು ಅಲ್ಲ; ಅರ್ಹ ಮತದಾರರನ್ನು ಹೊರಗಿಡದಂತೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
ಹೀಗಾಗಿ “ವೋಟ್ ಚೋರಿ” ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪವನ್ನೂ, “ಇದು ಕೇವಲ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ” ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ವಾದವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಂಗತಿ; ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಲಾಭ ಮಾಡಿಸಲು ಮತ ಕದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಗತಿ.
ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರನದ್ದು. ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ? ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ವೃದ್ಧರ ಹೆಸರು ಇದೆಯೇ? ಹೆಸರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಸೇರಿಸಲು ಸರಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆಯೇ? ಎಷ್ಟು ಹೆಸರುಗಳು ಕೈಬಿಟ್ಟವು, ಎಷ್ಟು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು, ಎಷ್ಟು ಅರ್ಜಿಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತವಾದವು—ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೇ ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕು.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಆರೋಪಗಳಿದ್ದರೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಯಲಿ. ಆಯೋಗದ ಬಳಿ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅವು ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಲಿ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಮುಂದೆ ಇಡಲಿ. ಆಯೋಗವೂ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಿ.
ಯಾಕೆಂದರೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಂಪೈರ್ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪಕ್ಷಗಳ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲ—ಅದು ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕು. ಅನುಮಾನ ಉಳಿಯದಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ; ಅನುಮಾನವನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ತೀರ್ಪಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸದಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
