ಅಜ್ಜಂದಿರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಹಳ್ಳಿ; ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜಗತ್ತು!

– ಪ್ರಶಾಂತ ಚಿದಂಬರ ಕುಲಕರ್ಣಿ.ಉಪನ್ಯಾಸಕರುಸಿಂದಗಿ – ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ

ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ

ಕಳೆದ ಭಾನುವಾರ ರಜೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ನಮ್ಮೂರಾದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂದಗಿ ತಾಲೂಕಿನ ಸೋಮಜ್ಯಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಊರಿಗೆ ಹೋದಾಗಲೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳತ್ತ ಜಾರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಓಡಾಡಿದ ಬೀದಿಗಳು, ಪರಿಚಿತ ಮುಖಗಳು, ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳು, ಊರಿನ ಜನರ ಮಾತುಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಕಾಲ ಎಷ್ಟೇ ಬದಲಾಗಲಿ, ನಾವು ಬೆಳೆದ ಊರಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಸೆಳೆತ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಊರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿ, ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಹನುಮ ದೇವರ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತೆ. ಊರಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೋ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಅಜ್ಜಂದಿರು ಕುಳಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ವಿಷಯ ನನ್ನ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳತೊಡಗಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಬದುಕಿನ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿತ್ತು, ಕೃಷಿಯ ಕಷ್ಟಸುಖಗಳಿದ್ದವು, ಕುಟುಂಬದ ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿತ್ತು; ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಇಂದಿನ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ನಾನು ಮೊಬೈಲ್ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿ ಹೇಗಿತ್ತು, ಜನರು ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಶ್ರಮ ಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕು, ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆ, ಬದಲಾಗಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮಾತಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ನನಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದು ಒಂದೇ: ಅವರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಕಾಲವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಜಗತ್ತು ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಹಿರಿಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಬೈಲ್ ಕಡೆಗೆ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ವೈರುಧ್ಯ ನನ್ನ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು. ಆ ಅಜ್ಜಂದಿರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ನಾನು ಇಂದಿನ ಕಾಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಗಮನದ ಜಗತ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದವು.
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿತು: ಇದೇನಾ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಂತರ? ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ ಪರಸ್ಪರರ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದ ನಮ್ಮ ಮನೋಭಾವವೇ ನಿಜವಾದ ಅಂತರವೇ?
ನೆನಪುಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬದುಕಿದೆ!
ನಾವು ಇಂದು ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಕಾಲವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. “ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿತ್ತು, ಈಗ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗಿದೆ” ಎಂಬ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ನಮಗೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಂತೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಮಾತುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಬದುಕಿದ ಒಂದು ಇಡೀ ಜೀವನವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
ಅವರು ಹೇಳುವ ಹಳೆಯ ಕಾಲವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಯೌವನದ ದಿನಗಳು; ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ದುಡಿದ ಹೊಲಗಳು; ಮಳೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರೈತರ ಕಣ್ಣುಗಳು; ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂತೋಷ; ಬೆಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಕುಟುಂಬ ಅನುಭವಿಸಿದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು. ಅದು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ ಬದುಕನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ ಅವರ ಅನುಭವಗಳ ಜಗತ್ತು.
ಆಗಿನ ಹಳ್ಳಿಯ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನಾಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳಗಾಗುವ ಮೊದಲೇ ದಿನದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು, ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ಬಿತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಲಿನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವೇ ಕೈಜೋಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ದುಡಿಮೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದುಕು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಶ್ರಮದ ಬೆಲೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು.
ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿರಿಯರ ಮಾತಿಗೆ ಗೌರವವಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೆ ನೆರವಿಗೆ ಧಾವಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಅನೇಕರಲ್ಲಿತ್ತು. ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬ, ಜಾತ್ರೆ, ಕೃಷಿ ಕೆಲಸ—ಹೀಗೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳು ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನೆರೆಮನೆಯವರ ಸುಖದುಃಖಗಳೂ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ವಿಚಾರಗಳಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲವೆಲ್ಲ ಸುಖಮಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾದಾಗ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರಿಗೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಹಲವು ಅವಕಾಶಗಳು ಅಂದಿನವರಿಗೆ ಕನಸಾಗಿದ್ದವು.

ಹೀಗಾಗಿ ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಕಾಲವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವರ ಮಾತುಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಶ್ರಮವನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನೂ ಮರೆಯಬಾರದು. ಅವರ ಅನುಭವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ಅವರು ಬದುಕಿದ ಕಾಲವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದು.
ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬದುಕೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ!
ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಇಂದಿನ ಯುವಜನರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.
ಇಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬದುಕನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲ ನಮಗೆ ನೀಡಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು.
ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಯುವಜನರ ಬದುಕಿನ ಸವಾಲುಗಳೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ, ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಬದುಕಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ, ಸಮಾಜದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಬದುಕುಳಿಯಲು ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಂದು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ಜೊತೆ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಇಂದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉದ್ಯೋಗದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬದುಕಿನ ಅಗತ್ಯಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ದೂರ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಟುಂಬದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ದೂರದ ಬದುಕನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ನೋವಾಗಬಹುದು. “ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಈಗ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಕುಳಿತು ಮಾತನಾಡಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಬಹುದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುವಕರು, “ನಮ್ಮ ಮೇಲಿರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹಿರಿಯರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ಇಬ್ಬರ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸತ್ಯವಿದೆ. ಹಿರಿಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಒಡನಾಟ ಬೇಕು; ಯುವಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು. ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ ಸಿಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೂ ಗೌರವ ದೊರೆಯಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಮಸ್ಯೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವಿಧಾನ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅಂತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೇ?
ಆ ದಿನ ಹನುಮ ದೇವರ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಬೈಲ್ ನನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ ನಾನು ಅವರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
ನಂತರ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅನಿಸಿತು. ಅವರ ಕಾಲದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬಹುದಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನ ಹೇಗಿತ್ತು, ಊರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿದ್ದವು, ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು.
ಅವರಿಗೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಯುವಜನರು ಎದುರಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ; ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಕೆಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಅವರೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು.
ಆದರೆ ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲೇ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ನಾನೇ ದೂಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಮೊಬೈಲ್ ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಇಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಸಹಜ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿರಿಯರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡಲೇಬೇಕಿತ್ತು ಎಂಬ ನಿಯಮವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣ ನನಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿತು: ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ನಾವು ನಮ್ಮದೇ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತೇವೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದನ್ನೇ ಮರೆಸಿದರೆ, ಆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಿತಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಬದುಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಾರದು.
ಹಾಗೆಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯುವಕನನ್ನೂ ದೂಷಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯುವವರಿದ್ದಾರೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವೇ ಮುಖ್ಯ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದೆಂದರೆ ಯುವಜನರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ತಪ್ಪೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಲ್ಲ.
ಆ ದಿನ ನಾನು ಆ ಅಜ್ಜಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಸರಿ ಎಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೆಲ್ಲ ಸರಿ ಎಂದೂ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಖಂಡಿತ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಹಿರಿಯರು ತಪ್ಪಲ್ಲ; ಯುವಕರೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ!
ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಂತರದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಸರಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹಿರಿಯರು ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಹಳೆಯ ವಿಚಾರದವರು ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಯುವಕರು ತಮ್ಮದೇ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರನ್ನು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸದವರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.
ಆದರೆ ಜೀವನ ಅಷ್ಟು ಸರಳವಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಲ್ಲ.
ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳು, ಕಂಡ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಪಾಠಗಳು ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪಡೆದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಂಡ ಜಗತ್ತು, ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬರ ಅನುಭವವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗಿ, “ನೀವು ಹಾಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?” ಎಂದು ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಿರಿಯರು ಯುವಕರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವಾಗ ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯುವಕರು ಹಿರಿಯರ ಮಾತು ಕೇಳುವಾಗ ಅವರ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆ ವಯಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಅನುಭವವನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಲಹೆಯನ್ನೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನೂ ಹಿರಿಯರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಗೌರವ ಎಂದರೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ; ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೂ ಪರಸ್ಪರರ ಮಾತಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡುವುದು.
ಒಂದು ಮಾತುಕತೆ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಲ್ಲದು
ಇಂದು ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ, ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಜಗತ್ತು ಇದೆ. ಹಿರಿಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳು, ದಿನನಿತ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡು ಜಗತ್ತುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆಯಲು ಸಮಯವೇ ಸಿಗದಂತಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ದಿನ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರ ಬಳಿ ಕುಳಿತು, “ನಿಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಹೇಗಿತ್ತು? ನೀವು ಓದಿದ್ದು ಹೇಗೆ? ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಿರಾ? ನಮ್ಮ ಊರು ಹಿಂದೆ ಹೇಗಿತ್ತು?” ಎಂದು ಕೇಳಿ ನೋಡಿ. ಅವರು ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸವಿರುತ್ತದೆ, ಊರಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಬದುಕನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಧೈರ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಿರಿಯರೂ ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಗಳು, ಕನಸುಗಳು, ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆತಂಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದು. ಅವರು ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದರಿಂದ ಏನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಯುವಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿದಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಪ್ ಚಹಾದ ಜೊತೆಗಿನ ಮಾತುಕತೆ, ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿನ ಹಂಚಿಕೆ, ಹಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ನಡೆಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಬಲ್ಲವು.
ಹಿರಿಯರಿಗೂ ಒಂದು ಆಸೆ ಇರುತ್ತದೆ: ತಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಬೇಕು. ಯುವಕರಿಗೂ ಒಂದು ಆಸೆ ಇರುತ್ತದೆ: ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಎರಡೂ ಆಸೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವುದು ಪರಸ್ಪರ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ…
ಸೋಮಜ್ಯಾಳದ ಹನುಮ ದೇವರ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ದಿನದ ಘಟನೆ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವವಾಗಿಯೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರು ಅಜ್ಜಂದಿರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಬದುಕನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಇಂದಿನ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಂತರದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸುವಂತಾಯಿತು.
ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹಿರಿಯರು ತಮ್ಮ ಕಾಲವನ್ನು ಮರೆಯಬೇಕಿಲ್ಲ; ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಕಾಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರರ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ, ಸ್ವಲ್ಪ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು.
ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂತರ ಸಹಜ; ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂತರ ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿರಲಿ, ಆದರೆ ಹೃದಯಗಳು ದೂರವಾಗದಿರಲಿ.