ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಂದಾಚಾರ, ಶೋಷಣೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅವರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆಳವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇತಿಹಾಸದ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲು ಹೊರಡುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ಮುಖವಾಡ ತೊಡಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಅಳೆಯುವಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಲೇಖಕ ರವಿ ಹಂಜ್ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆಯೇ?
– ಆಕಾಶ ರೋಡಗಿ.
ಶಿವೂರ – ಅಫಜಲಪುರ
ಕಲಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ
ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶರಣರ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕುವ ಮೊದಲು ಇತಿಹಾಸದ ಅರಿವು ಇರಲಿ. ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ; ಆದರೆ ಟೀಕೆಗೆ ತಕ್ಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇರಬೇಕು.
ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಓದುವುದು ಸುಲಭ. ಅವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದೂ ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಂದಾಚಾರ, ಶೋಷಣೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅವರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ವೈಚಾರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆಳವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇತಿಹಾಸದ ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲು ಹೊರಡುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ಮುಖವಾಡ ತೊಡಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಮೆರಿಕ ನಿವಾಸಿ ಲೇಖಕ ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರ ‘ಬಸವ ಮಂಟಪ’ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ವಿವಾದ ಈಗ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕುರಿತು ಕೃತಿ ಬರೆಯುವುದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ. ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರ್ಯಹನನದ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಗೆರೆಯಿದೆ. ಆ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಬಸವಣ್ಣನವರು ನಿಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಯುಗದ ವೈಚಾರಿಕ ಶಕ್ತಿ!
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬದುಕಿದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಯಕ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ಸಮಾನತೆ, ಕಾಯಕ, ದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ.
ಅವರು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನಲ್ಲ
ಸಮಾಜದ ಚಿಂತನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ವೈಚಾರಿಕ ಶಕ್ತಿ. ಅವರ ವಚನಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಕುರಿತು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತವೆ.
ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ‘ದ್ರೋಹಿ’, ‘ಕಪಟಿ’ ಎಂಬಂತಹ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಎದುರಾದಾಗ ಲೇಖಕರು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೊಗಳುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದೂ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಲೇಖಕರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ
ನಿಮ್ಮ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವೇನು? ಯಾವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ? ಯಾವ ಸಮಕಾಲೀನ ಆಕರಗಳು ನಿಮ್ಮ ವಾದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ? ವಚನಗಳ ಯಾವ ಭಾಗವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ.
ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಮಹತ್ವ ಅರಿಯದೆ ಶರಣರ ಚಿಂತನೆಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದೇ?
ಅನುಭವ ಮಂಟಪವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಅಥವಾ ಚರ್ಚೆಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಅನುಭವ, ವಿಚಾರ, ಪ್ರಶ್ನೆ, ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ತಾತ್ವಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಶರಣರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ವರೂಪ, ಅದರ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಇರಬಹುದು. ಆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಲಿ. ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬರಲಿ. ಆದರೆ ಆ ಚರ್ಚೆ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕೇ ಹೊರತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಲ್ಲ.
ಶರಣರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಕೀಳುಮಟ್ಟದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಲೇಖಕರ ಭಾಷೆ, ವಾದ ಮತ್ತು ಆಧಾರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ!
ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಬರೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂತರವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿಚಾರಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿವೆ. ಅವರ ತತ್ವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವರು ಒಂದು ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತರಾಗಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಅವರ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಅಂತಹ ಜನಮಾನಸದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತು ಬರೆಯುವಾಗ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರಬೇಕು. ಲೇಖಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂದರೆ ತನ್ನ ನಿಲುವಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ತನ್ನ ವಾದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು. ಈ ಮೂಲಭೂತ ಶಿಸ್ತಿಲ್ಲದ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರ ಸಂಶೋಧನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ? ಓದುಗನಿಗೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ!
ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಬರೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಓದುಗರಿಗೆ ಓದುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಇತಿಹಾಸದ ಯಾವುದೇ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬಹುದು.
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(a)ನೇ ವಿಧಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಂವಿಧಾನದ 19(2)ನೇ ವಿಧಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಆದರೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕೃತಿ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದೇ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆರೋಪವನ್ನಾದರೂ ಪುರಾವೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಂಡಿಸುವುದೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ.
ಸರ್ಕಾರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಎಫ್ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದಾದರೆ, ಆ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಜನರ ಆಕ್ರೋಶವೊಂದೇ ಅಪರಾಧದ ಅಂತಿಮ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಲೇಖಕರಿಗೂ ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು.
ಆದರೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರೋಧವಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದೇ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ಗೌರವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ!
ಈ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಆದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿಚಾರ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ತೋರಿಸಿ, ಉಳಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುವುದು ನಿಜವಾದ ಗೌರವವಲ್ಲ.
ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಲೆ ಹಾಕುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು, ಬಡವರ ಪರ ನಿಲ್ಲುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮಾಡುವವರು ಮೊದಲು ಅವರ ವಚನಗಳ ಆಶಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಲೇಖಕರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ: ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ನಿಮಗೆ ಕೊಟ್ಟವರಾರು?
ರವಿ ಹಂಜ್ ಅವರೇ, ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕುರಿತು ಬರೆಯಬೇಡಿ ಎಂದು ಯಾರೂ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಕ್ಕೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರ ನೀಡಿ. ನಿಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳು ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಊಹಾಪೋಹಗಳೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಓದುಗರ ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ.
ನಿಮ್ಮ ಕೃತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸಿ. ಟೀಕೆಗೆ ತರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ. ವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಾದ ಮಂಡಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅದು ವಿಮರ್ಶೆಯ ಎದುರು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ತೋರಿಸಿ. ಅದೇ ಲೇಖಕನ ನಿಜವಾದ ಘನತೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಯಾರೊಬ್ಬ ಲೇಖಕರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವರಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಯಾರೊಬ್ಬರ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ವಿಚಾರಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಉಳಿದಿವೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಅಹಂಕಾರ ಬೇಡ; ಅವರ ವಿಚಾರಗಳ ಆಳವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅಧ್ಯಯನ ಇರಲಿ. ಇತಿಹಾಸದ ಮರುಓದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ, ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಹನನವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಾಗದು.
ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಇರಲಿ; ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಮುಂದೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯೂ ಇರಲಿ!


