ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ

ಲೇಖನ
– ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ನಾಗೂರ
ಸಂಚಾಲಕರು
’ನಮ್ಮ ಕಥಾ ಅರಮನೆ’

ಉದಯರಶ್ಮಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ

ಮನಸ್ಸು ಆಯಾಸಗೊಂಡಾಗ ದೇಹ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮ ಆಯಾಸಗೊಂಡಾಗ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದೆ. ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ಓಡುವ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಉದ್ಯೋಗದ ಒತ್ತಡ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಒತ್ತಡ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ನಿರಂತರ ಹೋಲಿಕೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಹಾರ ಆಗಬಲ್ಲುದೇ?
ಸಾಹಿತ್ಯವು ಔಷಧಿಯಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮದ್ದು. ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು. ನೋವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು.
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅವನಿಗೆ ಉಪದೇಶದ ಮಾತುಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕವಿತೆ ಅವನ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ ಪದಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಒಂದು ಕಥೆ ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ, ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿ ಬದುಕಿದ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಬಹುದು. ಇದೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶಕ್ತಿ.
ಮಹಾಕವಿ ಕುವೆಂಪು, ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ, ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ, ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮೊದಲಾದವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಮುಖಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಂತೋಷವೂ ಜೀವನದ ಭಾಗ, ದುಃಖವೂ ಜೀವನದ ಭಾಗ ಎಂಬ ಸಮತೋಲನದ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆ ಅರಿವೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.

ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿದರೆ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕಾಯಕದ ಗೌರವವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಒಳನೋಟವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಆತ್ಮಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕವಲ್ಲ, ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೂ ನೀಡುವ ಜೀವನದರ್ಶನ.
ಒತ್ತಡದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು “ನಾನು ಮಾತ್ರ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಂತೋಷ, ನೋವು, ಪ್ರೀತಿ, ವಿರಹ, ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ನೋವು ಮಾತ್ರ ಬದುಕು ಎಂದು ಅನಿಸದು. ಅದು ಮಾನವನ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಅರಿವಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಓಡಿಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಒಳಬಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಾಧನ. ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗದಿರಬಹುದು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು. ಇದೇ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಗೆಲುವು.
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಳಮುಖವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಓದುವ ಅಭ್ಯಾಸ ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ವೇಗದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಆಳವಾದ ಚಿಂತನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಒಂದೇ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಭೀರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಹಾಯವೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಅದು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯವು ಜೀವನದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಆ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹೌದಲ್ವಾ!